1
00:00:01,280 --> 00:00:03,433
Żeby nie zmienić łazienki w bagno 

2
00:00:03,533 --> 00:00:06,399
prysznic najlepiej brać w zamkniętej kabinie.

3
00:00:06,912 --> 00:00:09,247
Tworzące ją panele, dla zapewnienia 

4
00:00:09,347 --> 00:00:11,168
wytrzymałości, bezpieczeństwa

5
00:00:11,268 --> 00:00:12,543
i odporności na wodę

6
00:00:12,800 --> 00:00:15,104
często są zrobione z kompozytów.

7
00:00:15,616 --> 00:00:17,358
Taki kompozyty składają się 

8
00:00:17,458 --> 00:00:19,968
z warstwy zewnętrznej z akrylu lub szkła

9
00:00:20,224 --> 00:00:22,798
i warstwy wewnętrznej z włókien szklanych

10
00:00:22,898 --> 00:00:24,832
lub włókien węglowych w żywicy.

11
00:00:25,344 --> 00:00:27,019
Ale kabina to tylko jedno 

12
00:00:27,119 --> 00:00:28,927
z zastosowań tego materiału.

13
00:00:29,184 --> 00:00:31,232
O innych dowiesz się w tej lekcji.

14
00:00:43,008 --> 00:00:45,056
Dziś będzie o kompozytach.

15
00:00:45,312 --> 00:00:47,153
Tak, jak w bukietach mamy zwykle 

16
00:00:47,253 --> 00:00:49,151
co najmniej kilka rodzajów kwiatów

17
00:00:49,408 --> 00:00:52,224
które razem prezentują się lepiej niż osobno

18
00:00:52,736 --> 00:00:54,891
tak materiały kompozytowe składają się

19
00:00:54,991 --> 00:00:57,087
z dwóch lub więcej różnych składników

20
00:00:57,344 --> 00:00:59,830
które łącząc się ze sobą tworzą substancję

21
00:00:59,930 --> 00:01:01,340
o lepszych właściwościach

22
00:01:01,440 --> 00:01:02,718
niż każdy z elementów.

23
00:01:03,232 --> 00:01:05,218
Każdy kompozyt składa się 

24
00:01:05,318 --> 00:01:08,507
z podstawowej struktury, tak zwanej osnowy

25
00:01:08,607 --> 00:01:11,248
oraz z wypełniaczy, ale ich rodzaj 

26
00:01:11,348 --> 00:01:13,950
i sposób łączenia bywają różne.

27
00:01:14,240 --> 00:01:17,056
Weźmy beton. Co jest jego osnową?

28
00:01:17,312 --> 00:01:19,882
Zaprawa cementowa, a wzmacniającym

29
00:01:19,982 --> 00:01:23,119
wypełniaczem osadzone w niej drobne kamyki

30
00:01:23,219 --> 00:01:24,639
żwir, czy piasek.

31
00:01:25,248 --> 00:01:28,189
Patrząc na beton widzisz ziarna, dlatego

32
00:01:28,289 --> 00:01:31,156
zaliczamy go do kompozytów ziarnistych.

33
00:01:31,648 --> 00:01:34,070
Na pewno spotkasz go w budownictwie.

34
00:01:34,208 --> 00:01:36,878
Z niego powstają fundamenty, ściany

35
00:01:36,978 --> 00:01:38,560
chodniki, podpory,...

36
00:01:39,328 --> 00:01:41,176
Kompozytem ziarnistym są też 

37
00:01:41,276 --> 00:01:43,925
węgliki spiekane, czyli połączenie metalu 

38
00:01:44,025 --> 00:01:46,412
i ceramicznych ziaren, wykorzystywane 

39
00:01:46,512 --> 00:01:48,048
na przykład do produkcji 

40
00:01:48,148 --> 00:01:50,847
wytrzymałych narzędzi, takich jak wiertła.

41
00:01:51,616 --> 00:01:54,233
A skoro już o wiertłach mowa, jeśli masz

42
00:01:54,333 --> 00:01:57,033
w zębach plomby, to zapewne są one właśnie

43
00:01:57,133 --> 00:02:00,017
z kompozytów, na ogół utwardzanych światłem.

44
00:02:01,088 --> 00:02:03,811
Wszystkie kompozyty ziarniste są twarde

45
00:02:03,911 --> 00:02:06,207
wytrzymałe na zginanie i pękanie.

46
00:02:06,464 --> 00:02:09,090
Stąd ich zastosowanie w budownictwie

47
00:02:09,190 --> 00:02:12,188
przemyśle maszynowym, ale i stomatologii.

48
00:02:15,743 --> 00:02:17,859
Zupełnie inaczej prezentują się 

49
00:02:17,959 --> 00:02:19,263
kompozyty włókniste.

50
00:02:19,671 --> 00:02:21,523
Tu wypełniaczem są włókna. 

51
00:02:21,623 --> 00:02:23,615
Na ogół szklane albo węglowe.

52
00:02:23,872 --> 00:02:26,584
Zwykle w osnowie z żywicy polimerowej.

53
00:02:27,968 --> 00:02:30,698
Kompozyty z włóknem węglowym są sztywne

54
00:02:30,798 --> 00:02:33,599
bardzo lekkie i wytrzymałe na uderzenia.

55
00:02:34,112 --> 00:02:36,335
Te ich właściwości są wykorzystywane 

56
00:02:36,435 --> 00:02:38,719
w przemyśle lotniczym oraz motoryzacji

57
00:02:39,232 --> 00:02:42,048
do produkcji elementów kadłuba czy nadwozia.

58
00:02:42,816 --> 00:02:44,668
W medycynie z takich kompozytów 

59
00:02:44,768 --> 00:02:46,978
wytwarza się na przykład protezy stawów 

60
00:02:47,078 --> 00:02:49,680
i śruby zespalające złamane kości.

61
00:02:50,240 --> 00:02:52,776
Kompozyty z włóknami szklanymi są odporne

62
00:02:52,876 --> 00:02:57,061
na korozję, dlatego robi się z nich rury i kanały

63
00:02:57,161 --> 00:02:58,943
a także łodzie i jachty.

64
00:03:00,480 --> 00:03:02,357
Z kolei tam, gdzie wypełniaczem są 

65
00:03:02,457 --> 00:03:05,432
włókna aramidowe, zwane kevlarem

66
00:03:05,532 --> 00:03:07,522
kompozyt jest wyjątkowo odporny 

67
00:03:07,622 --> 00:03:09,709
na uderzenia i rozciąganie.

68
00:03:09,937 --> 00:03:13,023
Wytrzyma nawet trafienie pistoletową kulą.

69
00:03:16,352 --> 00:03:18,912
Zostały nam jeszcze kompozyty warstwowe.

70
00:03:19,936 --> 00:03:21,678
Są trochę podobne do sklejki

71
00:03:21,778 --> 00:03:24,032
o której mówimy w filmach o drewnie.

72
00:03:24,544 --> 00:03:26,858
Składają się z kilku warstw, przy czym 

73
00:03:26,958 --> 00:03:29,343
mogą to być warstwy tego samego materiału

74
00:03:29,443 --> 00:03:31,454
tylko o różnej orientacji włókien.

75
00:03:31,968 --> 00:03:34,943
Do tej grupy możemy zaliczyć siatkobeton

76
00:03:35,043 --> 00:03:37,363
czyli...? Tak, beton wzmocniony 

77
00:03:37,463 --> 00:03:38,623
metalową siatką.

78
00:03:38,980 --> 00:03:41,184
Mamy tu też kompozyty ceramiczne

79
00:03:41,440 --> 00:03:43,313
składające się z naprzemiennych

80
00:03:43,413 --> 00:03:45,298
warstw ceramicznych, osadzonych 

81
00:03:45,398 --> 00:03:47,582
w osnowie ceramicznej lub metalowej.

82
00:03:48,096 --> 00:03:50,400
Są odporne na wysoką temperaturę

83
00:03:50,912 --> 00:03:53,279
Więc buduje się z nich między innymi

84
00:03:53,379 --> 00:03:55,007
kondensatory elektryczne.

85
00:03:56,032 --> 00:03:58,848
Kompozyty z tej grupy znajdziesz w samolotach

86
00:03:59,616 --> 00:04:02,944
turbinach wiatrowych, a także w medycynie.

87
00:04:04,992 --> 00:04:07,006
Skomponowaliśmy niezły materiał 

88
00:04:07,106 --> 00:04:10,172
o kompozytach, a teraz zadanie dla Ciebie.

89
00:04:10,368 --> 00:04:12,928
Wymień trzy główne typy kompozytów.

90
00:04:16,372 --> 00:04:19,926
Ziarniste, włókniste i warstwowe. Brawo!

91
00:04:25,471 --> 00:04:27,500
Kompozyty to materiały stworzone 

92
00:04:27,600 --> 00:04:29,895
z połączenia co najmniej dwóch różnych

93
00:04:29,995 --> 00:04:32,024
substancji: osnowy i wypełniacza.

94
00:04:32,472 --> 00:04:35,790
W zależności od ich rodzaju i metody łączenia

95
00:04:35,890 --> 00:04:38,035
wyróżniamy kompozyty ziarniste

96
00:04:38,135 --> 00:04:39,806
 włókniste i warstwowe.

97
00:04:40,831 --> 00:04:43,802
Ziarniste zawierają ziarna osadzone w lepiszczu.

98
00:04:44,039 --> 00:04:46,476
We włóknistych wypełniaczem są włókna 

99
00:04:46,576 --> 00:04:48,620
najczęściej szklane lub węglowe.

100
00:04:49,023 --> 00:04:51,789
Warstwowe, jak nazwa wskazuje, złożone są 

101
00:04:51,889 --> 00:04:56,146
z kilku warstw trwale połączonych ze sobą.

102
00:04:59,007 --> 00:05:02,071
Mam nadzieję, że po tej lekcji twoja wiedza

103
00:05:02,171 --> 00:05:04,823
złoży się w wytrzymałą niczym kompozyt

104
00:05:04,923 --> 00:05:07,647
całość, ale warto ją od czasu do czasu 

105
00:05:07,747 --> 00:05:10,900
testować wchodząc na pistacja.tv