1
00:00:00,904 --> 00:00:02,748
Czy wiesz, kiedy wymyślono

2
00:00:02,848 --> 00:00:04,273
rowery elektryczne?

3
00:00:04,864 --> 00:00:08,726
Może nie uwierzysz, ale jeszcze w XIX wieku.

4
00:00:09,216 --> 00:00:14,244
Stworzony w 1895 r. w Stanach Zjednoczonych

5
00:00:14,344 --> 00:00:16,645
jednoślad nie różnił się zbytnio 

6
00:00:16,745 --> 00:00:18,943
od rowerów spotykanych i dziś.

7
00:00:19,456 --> 00:00:21,221
Miał silnik w tylnym kole 

8
00:00:21,321 --> 00:00:23,295
i baterię zamocowaną do ramy.

9
00:00:24,064 --> 00:00:27,286
Dwa lata później, czyli w 1897 roku

10
00:00:27,386 --> 00:00:31,212
opatentowano e-rower z silnikiem na dolnym

11
00:00:31,312 --> 00:00:34,814
wsporniku, czyli tam, gdzie są pedały.

12
00:00:35,584 --> 00:00:39,065
To ułatwiało, i do dziś ułatwia, drobne naprawy

13
00:00:39,165 --> 00:00:41,895
takie, jak na przykład wymiana dętki.

14
00:00:42,752 --> 00:00:45,414
Szybki rozwój motoryzacji sprawił jednak

15
00:00:45,514 --> 00:00:47,448
że elektryczne rowery utknęły 

16
00:00:47,548 --> 00:00:48,668
w prototypowniach 

17
00:00:48,768 --> 00:00:50,684
albo na deskach kreślarskich.

18
00:00:51,200 --> 00:00:53,504
Musiały czekać na swoje 5 minut

19
00:00:53,760 --> 00:00:55,040
aż do tego stulecia.

20
00:01:07,584 --> 00:01:10,014
Pradziadkiem współczesnego roweru

21
00:01:10,114 --> 00:01:12,419
była konstrukcja podobna trochę 

22
00:01:12,519 --> 00:01:14,824
do rowerków biegowych, na jakich

23
00:01:14,924 --> 00:01:17,054
dziś buszują dwu-, trzylatki.

24
00:01:17,824 --> 00:01:21,664
Jej ojcem był niemiecki baron, Karl von Drais

25
00:01:21,776 --> 00:01:24,114
który swój wynalazek nazwał

26
00:01:24,480 --> 00:01:28,576
chyba zgadniesz, dlaczego, drezyną - draisine.

27
00:01:29,088 --> 00:01:32,200
Drezyna miała dwa koła połączone listwą

28
00:01:32,300 --> 00:01:34,551
na której można było siedzieć

29
00:01:34,651 --> 00:01:37,551
i coś w rodzaju kierownicy, ale uwaga

30
00:01:37,651 --> 00:01:39,983
nie pozwalała ona na skręcanie

31
00:01:40,083 --> 00:01:42,410
czyli kierowanie pojazdem.

32
00:01:42,912 --> 00:01:45,833
Można było jechać tylko na wprost.

33
00:01:50,501 --> 00:01:53,419
Potrzeba było pół wieku, żeby wymyślić 

34
00:01:53,519 --> 00:01:56,463
lepszy napęd - pedały i dodać sterowanie

35
00:01:56,563 --> 00:01:59,710
w kierownicy, czyli pozwolić na skręcanie.

36
00:02:00,832 --> 00:02:03,786
Jednoślad z pedałami napędzającymi

37
00:02:03,886 --> 00:02:06,172
bezpośrednio przednie koło 

38
00:02:06,272 --> 00:02:08,254
nosił miano welocypedu.

39
00:02:08,768 --> 00:02:11,553
Z braku lepszego pomysłu na zwiększenie

40
00:02:11,653 --> 00:02:14,461
prędkości machiny, konstruktorzy zaczęli

41
00:02:14,561 --> 00:02:17,151
zwiększać w nim obwód przedniego koła

42
00:02:17,251 --> 00:02:18,364
tego od pedałów.

43
00:02:19,008 --> 00:02:21,661
Rower o wielgachnym przednim kole

44
00:02:21,761 --> 00:02:23,103
nazwano bicyklem.

45
00:02:23,616 --> 00:02:26,688
Takie koło mogło mieć nawet 2 m średnicy!

46
00:02:27,200 --> 00:02:29,198
Ograniczeniem była w zasadzie

47
00:02:29,298 --> 00:02:31,296
tylko długość nóg rowerzysty.

48
00:02:32,064 --> 00:02:34,780
Trudno było opanować jazdę bicyklem

49
00:02:34,880 --> 00:02:37,696
bo rowerzysta siedział bardzo daleko od ziemi

50
00:02:37,818 --> 00:02:40,256
a sam pojazd był dość chybotliwy.

51
00:02:41,280 --> 00:02:44,797
Zarówno welocyped, jak i bicykl, miały już 

52
00:02:44,897 --> 00:02:47,285
koła z elastycznymi szprychami

53
00:02:47,385 --> 00:02:50,238
 i oponami z lanej gumy, bez dętek.

54
00:02:56,384 --> 00:02:59,522
Prawdziwym przodkiem współczesnego roweru

55
00:02:59,622 --> 00:03:02,527
 był jednak produkt z końca XIX wieku.

56
00:03:03,296 --> 00:03:06,368
Posiadał dwa koła równej wielkości

57
00:03:06,624 --> 00:03:10,103
pozwalające kierującemu na dotykanie stopami

58
00:03:10,203 --> 00:03:12,750
ziemi, skrętną kierownicę, pedały

59
00:03:12,850 --> 00:03:15,878
łańcuch przenoszący napęd na tylne koło

60
00:03:15,978 --> 00:03:19,247
w miarę wygodne siodełko i szprychowe koła

61
00:03:19,347 --> 00:03:20,851
z dmuchanymi oponami

62
00:03:20,951 --> 00:03:24,029
które tłumiły wstrząsy w trakcie jazdy.

63
00:03:24,288 --> 00:03:29,337
Wynalazek wdrożono dopiero w 1888. roku.

64
00:03:30,432 --> 00:03:33,504
Jednym z pierwszych modeli tego typu był...

65
00:03:33,924 --> 00:03:35,250
Rover.

66
00:03:35,725 --> 00:03:39,005
Pewnie dlatego, nie tylko w naszym kraju

67
00:03:39,105 --> 00:03:40,920
współczesne jednoślady 

68
00:03:41,020 --> 00:03:42,718
nazywane są rowerami.

69
00:03:43,488 --> 00:03:45,536
Potem już poszło szybko.

70
00:03:46,048 --> 00:03:48,660
Łożyska kulkowe, łańcuchy,

71
00:03:48,760 --> 00:03:51,387
przerzutki i... hamulce.

72
00:03:51,799 --> 00:03:55,030
Tak, tak, rowery dość długo były pozbawione

73
00:03:55,130 --> 00:03:57,980
tej wydawałoby się nieodzownej części.

74
00:03:58,848 --> 00:04:00,821
Hamowano po prostu stopami.

75
00:04:01,408 --> 00:04:04,625
Kierujący bicyklami mogli hamować pedałami

76
00:04:04,725 --> 00:04:07,969
pamiętasz? - były na sztywno przytwierdzone

77
00:04:08,069 --> 00:04:11,547
do osi koła - albo stając stopą na tylnym kole

78
00:04:11,647 --> 00:04:13,258
co wymagało niemałych 

79
00:04:13,358 --> 00:04:15,486
umiejętności akrobatycznych.

80
00:04:16,512 --> 00:04:19,208
Można powiedzieć, że już na początku 

81
00:04:19,308 --> 00:04:22,325
XX wieku rowery zyskały wszystkie elementy

82
00:04:22,425 --> 00:04:24,304
jakie widzimy w nich dziś.

83
00:04:24,646 --> 00:04:26,751
Nawet elektryczny napęd.

84
00:04:27,007 --> 00:04:29,397
Ale o współczesnych jednośladach

85
00:04:29,497 --> 00:04:30,590
 - po orzeszku.

86
00:04:35,120 --> 00:04:39,689
Rower, trochę jak koń, jaki jest, każdy widzi.

87
00:04:40,155 --> 00:04:45,845
Dwa koła, rama, kierownica, siodełko i pedały.

88
00:04:46,463 --> 00:04:49,727
Te elementy znajdziesz właściwie w każdym

89
00:04:49,827 --> 00:04:53,284
współczesnym jednośladzie, ale już ich układ

90
00:04:53,384 --> 00:04:56,517
bywa bardzo różny, podobnie jak rozmaite

91
00:04:56,617 --> 00:04:58,749
udogodnienia i modyfikacje.

92
00:04:59,519 --> 00:05:02,335
Wystarczy spojrzeć na współczesne siodełka

93
00:05:02,465 --> 00:05:06,175
kierownice, widelce z amortyzacją wstrząsów.

94
00:05:07,711 --> 00:05:10,677
Czasami rower zyskuje dodatkowe koło

95
00:05:10,777 --> 00:05:14,028
stając się tricyklem. Koło może przy tym

96
00:05:14,128 --> 00:05:16,926
pojawić się z przodu, albo z tyłu.

97
00:05:17,695 --> 00:05:19,999
Czasem wydłuża mu się rama.

98
00:05:20,255 --> 00:05:21,791
Z różnych powodów.

99
00:05:22,047 --> 00:05:24,863
Albo żeby pomieścić dodatkowego kolarza

100
00:05:25,119 --> 00:05:26,719
wtedy mamy tandem

101
00:05:26,819 --> 00:05:29,049
albo jakieś duże pakunki

102
00:05:29,215 --> 00:05:31,775
wtedy dostajemy rower typu cargo.

103
00:05:32,857 --> 00:05:36,104
Bywają rowery składane, poziome

104
00:05:36,204 --> 00:05:38,174
albo wręcz cyrkowe.

105
00:05:38,431 --> 00:05:40,168
O elektrycznych wspominaliśmy

106
00:05:40,268 --> 00:05:41,758
 na samym początku filmu.

107
00:05:42,527 --> 00:05:45,343
Można powiedzieć, że w dzisiejszym świecie

108
00:05:45,562 --> 00:05:48,026
każdy znajdzie rower dla siebie.

109
00:05:51,999 --> 00:05:54,755
Na przestrzeni lat wygląd roweru 

110
00:05:54,855 --> 00:05:57,561
ulegał zmianie, ale można przyjąć

111
00:05:57,661 --> 00:06:01,218
że od zawsze był to pojazd wprawiany w ruch

112
00:06:01,318 --> 00:06:02,969
głównie siłą mięśni.

113
00:06:03,519 --> 00:06:06,847
Choć wynalazek liczy ponad 150 lat

114
00:06:07,359 --> 00:06:10,381
wciąż powstają nowe, lepsze rozwiązania

115
00:06:10,481 --> 00:06:13,453
które sprawiają, że jazda rowerem jest 

116
00:06:13,553 --> 00:06:16,575
coraz bardziej bezpieczna i komfortowa.

117
00:06:18,879 --> 00:06:21,439
Udało Ci się dojechać do końca filmu?

118
00:06:22,109 --> 00:06:25,224
To teraz wciśnij... nie, nie hamulec

119
00:06:25,324 --> 00:06:27,862
tylko przycisk "Zasubskrybuj" 

120
00:06:27,962 --> 00:06:31,893
i odwiedź nas ponownie na pistacja.tv