1 00:00:01,280 --> 00:00:03,894 Producenci żywności wiedzą, że nie lubimy 2 00:00:03,994 --> 00:00:06,623 produktów z "E", więc często na etykietach 3 00:00:06,723 --> 00:00:09,027 swoich produktów kamuflują te dodatki 4 00:00:09,127 --> 00:00:11,561 do żywności pod skomplikowanymi nazwami 5 00:00:11,661 --> 00:00:13,820 albo niewiele mówiącymi symbolami. 6 00:00:14,592 --> 00:00:17,270 Często za "E" kryją się jednak substancje 7 00:00:17,370 --> 00:00:19,732 zupełnie nieszkodliwe, jak wytwarzany 8 00:00:19,832 --> 00:00:22,327 przez bakterie w jogurtach kwas mlekowy 9 00:00:22,427 --> 00:00:25,055 znany nie tylko z cytrusów kwas cytrynowy 10 00:00:25,155 --> 00:00:27,250 nieodzowny w gazowanych napojach 11 00:00:27,350 --> 00:00:30,111 dwutlenek węgla, czy nadająca piękną, żółtą 12 00:00:30,211 --> 00:00:33,022 barwę kurkumina - składnik przyprawy curry. 13 00:00:33,536 --> 00:00:36,578 Są nawet takie dodatki "E", które są dla nas 14 00:00:36,678 --> 00:00:39,388 dobroczynne, jak witamina C, witamina E 15 00:00:39,488 --> 00:00:41,707 i guma guar, która dba o zdrowie 16 00:00:41,807 --> 00:00:44,712 naszych naczyń krwionośnych i serca. 17 00:00:45,053 --> 00:00:46,890 W tej lekcji nauczymy Cię 18 00:00:46,990 --> 00:00:49,698 czytać etykiety produktów spożywczych. 19 00:01:02,208 --> 00:01:04,608 Pewnie rodzice wysyłają Cię czasami 20 00:01:04,708 --> 00:01:06,548 do sklepu, z listą zakupów. 21 00:01:06,682 --> 00:01:09,247 Chleb, pomidory, czy jarzyny na zupę 22 00:01:09,347 --> 00:01:12,589 to w miarę proste, ale już pozycja "biały ser" 23 00:01:12,689 --> 00:01:14,550 może wprawić w konsternację 24 00:01:14,650 --> 00:01:16,997 gdy staniesz przed takim regałem. 25 00:01:17,607 --> 00:01:19,849 Czym się kierować przy zakupie? 26 00:01:20,413 --> 00:01:23,516 Dobrą podpowiedzią mogą być etykiety. 27 00:01:23,723 --> 00:01:26,054 Trzeba tylko umieć je czytać. 28 00:01:26,528 --> 00:01:28,971 Pomożemy Ci rozszyfrować najważniejsze 29 00:01:29,071 --> 00:01:31,726 informacje zawarte na etykietach produktów 30 00:01:31,826 --> 00:01:34,203 spożywczych, nie tylko białych serów. 31 00:01:34,976 --> 00:01:37,270 Po pierwsze etykieta powinna być 32 00:01:37,370 --> 00:01:39,757 w języku polskim, a podane tam dane 33 00:01:39,857 --> 00:01:41,817 umieszczone w sposób czytelny 34 00:01:41,917 --> 00:01:43,643 zrozumiały oraz widoczny. 35 00:01:45,216 --> 00:01:48,143 Co musi się znaleźć na takiej etykiecie? 36 00:01:48,544 --> 00:01:51,406 Oczywiście nazwa produktu, ale uważaj: 37 00:01:51,506 --> 00:01:53,859 bywają nazwy mylące. Na przykład 38 00:01:53,959 --> 00:01:57,078 producenci roślinnych smarowideł nadają im 39 00:01:57,178 --> 00:02:00,374 nazwy kojarzone z masłem, jak "śmietankowe" 40 00:02:00,474 --> 00:02:03,490 albo pakują w folię z wizerunkiem krowy. 41 00:02:03,904 --> 00:02:06,528 Tym ważniejsza jest kolejna pozycja 42 00:02:06,628 --> 00:02:09,431 na etykiecie: skład, czyli składniki. 43 00:02:09,531 --> 00:02:11,849 To, z czego produkt się składa. 44 00:02:12,352 --> 00:02:14,226 Generalna zasada jest taka 45 00:02:14,326 --> 00:02:16,866 że im mniej składników, tym lepiej. 46 00:02:17,472 --> 00:02:20,095 Pamiętaj: składniki zawsze muszą być 47 00:02:20,195 --> 00:02:22,916 podawane w kolejności od tego, którego 48 00:02:23,016 --> 00:02:26,456 jest najwięcej, do tego, którego jest najmniej. 49 00:02:26,944 --> 00:02:29,989 Jeśli więc kupujesz serek truskawkowy, zadbaj 50 00:02:30,089 --> 00:02:32,740 by truskawki były na jednym z pierwszych 51 00:02:32,840 --> 00:02:34,991 nie ostatnich miejsc w składzie. 52 00:02:35,648 --> 00:02:37,980 Często producent podaje składniki 53 00:02:38,080 --> 00:02:41,279 w procentach, albo ich masę w 100 g produktu. 54 00:02:41,536 --> 00:02:44,051 Podaje też alergeny, czyli składniki 55 00:02:44,151 --> 00:02:46,616 które u osób uczulonych mogą wywołać 56 00:02:46,716 --> 00:02:48,447 groźną dla życia reakcję. 57 00:02:48,704 --> 00:02:51,313 Ważne alergeny to orzeszki ziemne 58 00:02:51,413 --> 00:02:53,564 gluten, sezam, jaja. 59 00:02:58,688 --> 00:03:01,825 Obok składników zwykle znajdziesz informację 60 00:03:01,925 --> 00:03:05,085 o wartości odżywczej, czyli ile w twoim serku 61 00:03:05,185 --> 00:03:08,272 czy innej żywności jest białka, ile tłuszczu 62 00:03:08,372 --> 00:03:10,930 a ile cukru; szerzej - węglowodanów. 63 00:03:11,488 --> 00:03:14,126 O tych substancjach dowiesz się więcej 64 00:03:14,226 --> 00:03:17,450 z naszych filmów z biologii i chemii. Tu powiem 65 00:03:17,550 --> 00:03:20,562 Ci tylko, że z białka budujesz swoje mięśnie 66 00:03:20,662 --> 00:03:24,028 i inne tkanki, tłuszcz izoluje od zimna i daje Ci 67 00:03:24,128 --> 00:03:26,928 najwięcej energii, ale też jest niezbędny 68 00:03:27,028 --> 00:03:28,696 Twojemu mózgowi i nerwom. 69 00:03:28,796 --> 00:03:30,959 Cukier, a w zasadzie różne cukry 70 00:03:31,059 --> 00:03:32,989 to głównie dostawcy energii. 71 00:03:34,016 --> 00:03:36,872 Wartość energetyczną, a więc i kaloryczność 72 00:03:36,972 --> 00:03:39,508 produktu też tu znajdziesz, często wraz 73 00:03:39,608 --> 00:03:42,482 z informacją, ile dziennego zapotrzebowania 74 00:03:42,582 --> 00:03:44,762 na energię ten produkt zaspokaja. 75 00:03:45,280 --> 00:03:47,497 Kaloryczność jest na ogół podawana 76 00:03:47,597 --> 00:03:50,476 i w kilokaloriach, i w kilodżulach, ale o tych 77 00:03:50,576 --> 00:03:53,196 jednostkach i ich przeliczaniu dowiesz się 78 00:03:53,296 --> 00:03:54,930 z naszych filmów z fizyki. 79 00:03:56,288 --> 00:03:58,990 Ważna uwaga: czytając liczbę kalorii 80 00:03:59,090 --> 00:04:01,130 koniecznie sprawdź też masę 81 00:04:01,230 --> 00:04:02,709 kupowanego produktu. 82 00:04:03,200 --> 00:04:06,864 Kilokalorie i kilodżule, a także inne składniki 83 00:04:06,964 --> 00:04:10,104 podaje się bowiem w przeliczeniu na 100 g 84 00:04:10,204 --> 00:04:13,502 lub 100 ml. Jeśli zatem twój serek ma 250 g 85 00:04:13,602 --> 00:04:17,137 to zjadając go w całości, pochłaniasz 2,5 raza 86 00:04:17,237 --> 00:04:20,348 tyle kalorii, ile zapisano na etykiecie. 87 00:04:20,863 --> 00:04:24,042 Z kolei 45 g batonik dostarczy ich 88 00:04:24,142 --> 00:04:26,371 dużo mniej niż napisano. 89 00:04:28,031 --> 00:04:30,896 Bywa, że producenci podają w tym miejscu 90 00:04:30,996 --> 00:04:33,592 także informacje o innych składnikach 91 00:04:33,692 --> 00:04:36,361 produktu, takich jak błonnik, witaminy 92 00:04:36,461 --> 00:04:38,014 i składniki mineralne. 93 00:04:38,527 --> 00:04:41,511 Mogą też wpisywać, że na przykład produkt 94 00:04:41,611 --> 00:04:44,989 jest "bez zawartości", "stanowi źródło" lub "ma 95 00:04:45,089 --> 00:04:48,402 wysoką zawartość" określonego składnika. 96 00:04:49,535 --> 00:04:51,839 Warto wiedzieć, że nie mogą ściemniać 97 00:04:52,095 --> 00:04:54,937 to znaczy podawać informacji, które mogłyby 98 00:04:55,037 --> 00:04:56,937 wprowadzać kupujących w błąd. 99 00:04:57,215 --> 00:05:00,202 Do tej kategorii zaliczamy na przykład hasło 100 00:05:00,302 --> 00:05:03,771 że sok owocowy 100% jest "bez dodatku cukru". 101 00:05:03,871 --> 00:05:06,452 Taki sok nie może być dosładzany 102 00:05:06,552 --> 00:05:08,887 bo straciłby etykietę "100%". 103 00:05:09,247 --> 00:05:11,602 Podobnie na olejach nie można pisać 104 00:05:11,702 --> 00:05:14,282 że są "bez cholesterolu", bo żaden olej 105 00:05:14,382 --> 00:05:17,081 z definicji, takiego związku nie zawiera. 106 00:05:22,303 --> 00:05:25,455 Na etykietach musi się też znaleźć wszystko 107 00:05:25,555 --> 00:05:27,838 co określamy mianem konserwantów 108 00:05:27,938 --> 00:05:29,476 barwników, emulgatorów 109 00:05:29,576 --> 00:05:32,132 przeciwutleniaczy i stabilizatorów. 110 00:05:32,287 --> 00:05:34,591 To substancje, którym nadano kody "E". 111 00:05:34,847 --> 00:05:37,663 Mówiliśmy już o nich na początku filmu. 112 00:05:38,175 --> 00:05:40,690 Warto wiedzieć że wszystkie barwniki 113 00:05:40,790 --> 00:05:43,921 mają numery od 100 do 199 114 00:05:44,063 --> 00:05:47,799 konserwanty od 200 do 299 115 00:05:47,899 --> 00:05:51,867 przeciwutleniacze od 300 do 399 116 00:05:51,967 --> 00:05:54,520 a stabilizatory, wypełniacze, zagęszczacze 117 00:05:54,620 --> 00:05:59,092 i emulgatory od 400 do 499. 118 00:05:59,423 --> 00:06:01,844 "E" bywają konieczne, by produkt 119 00:06:01,944 --> 00:06:05,087 który kupujesz, odpowiednio długo zachował 120 00:06:05,187 --> 00:06:08,071 smak, kolor i przydatność do spożycia. 121 00:06:13,247 --> 00:06:16,087 No właśnie, kupując coś do jedzenia chcesz 122 00:06:16,187 --> 00:06:17,306 by było świeże. 123 00:06:17,855 --> 00:06:20,385 Koniecznie znajdź więc na opakowaniu 124 00:06:20,485 --> 00:06:21,760 datę ważności. 125 00:06:21,951 --> 00:06:25,219 Ale uwaga: sama data to nie wszystko. 126 00:06:25,501 --> 00:06:29,138 Przed nią znajdziesz taki albo taki zapis. 127 00:06:29,375 --> 00:06:30,622 To nie to samo. 128 00:06:31,167 --> 00:06:34,495 Pierwszy to inaczej data minimalnej trwałości. 129 00:06:35,007 --> 00:06:37,298 Oznacza, że producent do tej daty 130 00:06:37,398 --> 00:06:40,206 daje gwarancję optymalnego stanu produktu 131 00:06:40,306 --> 00:06:43,256 ale po jej upływie taką żywność można nadal 132 00:06:43,356 --> 00:06:44,461 bez obaw spożywać 133 00:06:44,561 --> 00:06:46,993 często nawet przez rok po terminie. 134 00:06:48,063 --> 00:06:51,186 Drugi termin to inaczej data przydatności 135 00:06:51,286 --> 00:06:54,514 do spożycia. Ostrzega: produkt trzeba zjeść 136 00:06:54,614 --> 00:06:57,609 najpóźniej w dniu podanym na etykiecie. 137 00:06:57,709 --> 00:06:59,853 W przeciwnym razie ryzykujemy 138 00:06:59,953 --> 00:07:01,373 zatrucie pokarmowe. 139 00:07:02,655 --> 00:07:04,219 Znajdziesz także pozycję 140 00:07:04,319 --> 00:07:05,883 "warunki przechowywania". 141 00:07:05,983 --> 00:07:07,263 Możesz tu przeczytać: 142 00:07:07,519 --> 00:07:10,317 "przechowywać w suchym, chłodnym miejscu" 143 00:07:10,591 --> 00:07:12,383 "przechowywać w temperaturze..." 144 00:07:12,895 --> 00:07:15,455 "po otwarciu przechowywać w lodówce" 145 00:07:15,711 --> 00:07:17,621 "chronić przed wilgocią". 146 00:07:18,015 --> 00:07:20,723 To wszystko bardzo ważne informacje. 147 00:07:21,087 --> 00:07:23,487 Nieprzestrzeganie zaleceń może sprawić 148 00:07:23,587 --> 00:07:26,259 że to, co kupiliśmy, nie będzie się nadawać 149 00:07:26,359 --> 00:07:28,709 do spożycia, mimo że data przydatności 150 00:07:28,809 --> 00:07:29,984 jeszcze nie minęła. 151 00:07:34,911 --> 00:07:36,518 Patrzymy niżej. 152 00:07:36,959 --> 00:07:38,682 Zwykle na dole etykiety 153 00:07:38,782 --> 00:07:40,995 jest podawana zawartość netto 154 00:07:41,095 --> 00:07:43,435 bądź liczba sztuk w opakowaniu. 155 00:07:43,925 --> 00:07:45,825 Zawartość netto podawana jest 156 00:07:45,925 --> 00:07:48,717 w jednostkach masy, jeśli produkt spożywczy 157 00:07:48,817 --> 00:07:51,878 jest w stanie stałym, a w jednostkach objętości 158 00:07:51,978 --> 00:07:53,811 jeśli jest w stanie płynnym. 159 00:07:54,879 --> 00:07:57,691 Bywa, że wytwórca podaje też na etykiecie 160 00:07:57,791 --> 00:07:59,855 sugerowany sposób przygotowania 161 00:07:59,955 --> 00:08:02,139 lub stosowania swojego produktu. 162 00:08:02,815 --> 00:08:04,532 Taka krótka instrukcja 163 00:08:04,632 --> 00:08:06,963 może być opisowa lub obrazkowa. 164 00:08:12,287 --> 00:08:15,604 Uff! O etykietach wiemy już wszystko. 165 00:08:15,871 --> 00:08:18,543 Warto wykorzystać odczytane informacje 166 00:08:18,643 --> 00:08:21,246 by odpowiednio poukładać nasze zakupy. 167 00:08:22,015 --> 00:08:24,646 Umiesz powiedzieć, jakie oznaczenia wskazują 168 00:08:24,746 --> 00:08:27,134 że produkt powinien wylądować w lodówce? 169 00:08:31,487 --> 00:08:36,238 Na przykład takie, takie lub takie. 170 00:08:39,167 --> 00:08:42,495 Ok, w takim razie schowamy do niej te produkty. 171 00:08:43,519 --> 00:08:45,674 Chłodziarka jest też niezastąpiona 172 00:08:45,774 --> 00:08:47,614 gdy zostanie nam coś z obiadu. 173 00:08:48,127 --> 00:08:50,362 Niska temperatura opóźnia psucie 174 00:08:50,462 --> 00:08:52,933 więc będziemy mogli odgrzać to sobie 175 00:08:53,033 --> 00:08:54,125 następnego dnia. 176 00:08:55,295 --> 00:08:57,866 Pamiętaj tylko, żeby taki samotny kotlet 177 00:08:57,966 --> 00:08:59,701 kanapkę, czy resztki surówki 178 00:08:59,801 --> 00:09:01,863 szczelnie zapakować, na przykład 179 00:09:01,963 --> 00:09:03,485 do zamykanego pojemnika. 180 00:09:04,511 --> 00:09:06,288 Dzięki temu unikniesz też 181 00:09:06,388 --> 00:09:08,094 przenikania się zapachów. 182 00:09:09,683 --> 00:09:11,656 Zielone warzywa, jak pietruszka 183 00:09:11,756 --> 00:09:14,202 czy szczypiorek, warto dla przedłużenia 184 00:09:14,302 --> 00:09:16,798 ich świeżości owijać w wilgotny papier. 185 00:09:24,223 --> 00:09:27,251 Ok, zapakowaliśmy lodówkę, ale w torbach 186 00:09:27,351 --> 00:09:29,841 z zakupami jeszcze sporo zostało. 187 00:09:30,111 --> 00:09:31,980 Gdzie by to poukładać? 188 00:09:32,415 --> 00:09:34,541 Jeśli na etykiecie widnieje napis: 189 00:09:34,641 --> 00:09:37,229 "przechowywać w chłodnym i suchym miejscu" 190 00:09:37,329 --> 00:09:39,277 producent zapewne miał na myśli 191 00:09:39,377 --> 00:09:40,605 kuchenne szafki. 192 00:09:41,119 --> 00:09:44,791 Tu wkładamy mąkę, kaszę, sól, czy musli. 193 00:09:45,215 --> 00:09:47,893 Warto zadbać o szczelność opakowań. 194 00:09:48,031 --> 00:09:51,103 Jeśli zakup jest w folii, może tak zostać. 195 00:09:51,634 --> 00:09:54,009 Z papierowych toreb zawartość lepiej 196 00:09:54,109 --> 00:09:56,636 przesypać do szklanych lub plastikowych 197 00:09:56,736 --> 00:09:58,724 szczelnie zamykanych pojemników 198 00:09:58,824 --> 00:10:01,216 na których najlepiej nakleić etykietę 199 00:10:01,316 --> 00:10:03,017 z oryginalnego opakowania. 200 00:10:03,391 --> 00:10:06,123 W ten sposób wszystkie ważne informacje 201 00:10:06,223 --> 00:10:07,814 będziesz mieć pod ręką. 202 00:10:12,669 --> 00:10:14,713 Kupując produkty spożywcze 203 00:10:14,813 --> 00:10:16,780 zwracaj uwagę na etykiety. 204 00:10:16,974 --> 00:10:19,804 Znajdziesz tam informacje na temat składu 205 00:10:19,904 --> 00:10:22,122 i sposobu przechowywania produktu 206 00:10:22,222 --> 00:10:24,651 daty ważności, a także kaloryczności 207 00:10:24,751 --> 00:10:27,109 zawartości substancji uczulających 208 00:10:27,209 --> 00:10:28,774 i różnych konserwantów. 209 00:10:28,991 --> 00:10:31,534 Często etykieta zawiera też sugestie 210 00:10:31,634 --> 00:10:34,104 wykorzystania produktu w posiłkach. 211 00:10:36,927 --> 00:10:40,225 Gdyby pistacja miała etykietę, to byłoby na niej 212 00:10:40,325 --> 00:10:42,596 napisane: "Używać jak najczęściej" 213 00:10:42,696 --> 00:10:44,599 "Przechowywać w ulubionych". 214 00:10:44,863 --> 00:10:49,246 Dlatego zachęcamy: zasubskrybuj nasz kanał.