1
00:00:01,024 --> 00:00:03,442
Czy zastanawiasz się czasem skąd twój

2
00:00:03,542 --> 00:00:05,777
smartfon wie, kiedy rozjaśnić ekran

3
00:00:05,877 --> 00:00:08,846
żeby było Ci łatwiej czytać, albo skąd czajnik

4
00:00:08,946 --> 00:00:11,448
elektryczny wie, że woda już się gotuje

5
00:00:11,548 --> 00:00:13,566
i można przestać ją podgrzewać?

6
00:00:14,592 --> 00:00:17,316
Oglądaj dalej, a urządzenia nie będą miały

7
00:00:17,416 --> 00:00:18,687
przed Tobą tajemnic.

8
00:00:30,720 --> 00:00:32,919
Każde urządzenie składa się z elementów

9
00:00:33,019 --> 00:00:34,815
spełniających określone funkcje.

10
00:00:35,072 --> 00:00:38,656
Na początek weźmy coś prostego. Suszarka.

11
00:00:39,168 --> 00:00:42,190
Jeśli jej używasz, to wiesz, że aby ją uruchomić

12
00:00:42,290 --> 00:00:44,685
po włożeniu wtyczki do gniazdka trzeba 

13
00:00:44,785 --> 00:00:47,373
wcisnąć przycisk lub pstryknąć przełącznik

14
00:00:47,473 --> 00:00:48,639
zależnie od modelu.

15
00:00:49,408 --> 00:00:52,124
Wtedy uruchamiają się dwa główne elementy

16
00:00:52,224 --> 00:00:55,025
suszarki: wiatraczek wprawiający powietrze 

17
00:00:55,125 --> 00:00:58,111
w ruch oraz grzałka ogrzewająca to powietrze.

18
00:00:59,136 --> 00:01:01,470
Możesz nie wiedzieć, że jest tam też 

19
00:01:01,570 --> 00:01:03,274
trzeci element - termometr. 

20
00:01:03,374 --> 00:01:06,109
Nie taki, który wkładasz pod pachę, ani taki

21
00:01:06,209 --> 00:01:08,350
do mierzenia temperatury za oknem.

22
00:01:08,864 --> 00:01:10,898
Ten termometr nie ma wyświetlacza 

23
00:01:10,998 --> 00:01:13,215
ani wskazówki, bo ich nie potrzebuje.

24
00:01:13,728 --> 00:01:15,984
Jego fachowa nazwa to termostat.

25
00:01:16,084 --> 00:01:18,650
Jego jedynym zadaniem jest wykrywanie

26
00:01:18,750 --> 00:01:21,150
czy suszarka nie jest zbyt gorąca.

27
00:01:21,920 --> 00:01:23,651
Gdyby zepsuł się wiatraczek

28
00:01:23,751 --> 00:01:26,157
albo wlot powietrza został zablokowany

29
00:01:26,257 --> 00:01:28,795
na przykład ręcznikiem, a grzałka wciąż 

30
00:01:28,895 --> 00:01:31,235
by grzała, to mogłoby dojść do pożaru

31
00:01:31,335 --> 00:01:33,675
dlatego w termostacie jest wbudowany 

32
00:01:33,775 --> 00:01:35,983
przełącznik, który wyłącza suszarkę

33
00:01:36,083 --> 00:01:39,067
jeśli jej temperatura niebezpiecznie wzrośnie.

34
00:01:43,168 --> 00:01:45,465
Nasza suszarka składa się więc 

35
00:01:45,565 --> 00:01:47,737
z kilku kluczowych elementów: 

36
00:01:47,837 --> 00:01:50,236
silniczka z wiatraczkiem, grzałki

37
00:01:50,336 --> 00:01:52,886
przełącznika głównego i termostatu 

38
00:01:52,986 --> 00:01:55,965
zbudowanego z termometru i przełącznika.

39
00:01:56,480 --> 00:01:57,727
Część tych elementów 

40
00:01:57,827 --> 00:02:00,063
jest odpowiedzialna za czarną robotę.

41
00:02:00,320 --> 00:02:02,454
Robią to, czego się spodziewamy 

42
00:02:02,554 --> 00:02:05,439
po danym urządzeniu. To tak zwane efektory.

43
00:02:05,952 --> 00:02:08,816
Jak myślisz, które elementy suszarki robią to

44
00:02:08,916 --> 00:02:11,327
co suszarka najbardziej powinna robić?

45
00:02:14,912 --> 00:02:16,448
Masz już swoje typy?

46
00:02:16,960 --> 00:02:19,776
Zapisz je, a za chwilę sprawdzimy odpowiedzi.

47
00:02:21,056 --> 00:02:22,536
Bezmyślna praca to jednak

48
00:02:22,636 --> 00:02:23,871
 nienajlepszy pomysł.

49
00:02:24,128 --> 00:02:25,926
Coś musi sprawdzać, na przykład

50
00:02:26,026 --> 00:02:28,479
czy praca może być bezpiecznie wykonywana.

51
00:02:28,992 --> 00:02:31,552
W tym celu musi odbierać sygnały z otoczenia.

52
00:02:32,064 --> 00:02:34,368
Takie elementy to sensory.

53
00:02:34,880 --> 00:02:37,246
Pomyśl, czy wśród wymienionych elementów

54
00:02:37,346 --> 00:02:40,255
są takie, które badają, co się wokół nich dzieje?

55
00:02:44,096 --> 00:02:45,116
Już?

56
00:02:45,632 --> 00:02:47,424
Została nam ostatnia grupa.

57
00:02:47,936 --> 00:02:51,008
Sensor tylko obserwuje, nic poza tym.

58
00:02:51,264 --> 00:02:53,262
Przesyłane przez niego informacje 

59
00:02:53,362 --> 00:02:55,310
trzeba zinterpretować i zdecydować

60
00:02:55,410 --> 00:02:57,478
 jak na nie zareagować, przesyłając 

61
00:02:57,578 --> 00:02:59,455
odpowiednie polecenia efektorom.

62
00:03:00,224 --> 00:03:03,040
Tym zadaniem zajmują się elementy sterujące.

63
00:03:03,552 --> 00:03:05,168
Mogą być bardzo proste 

64
00:03:05,268 --> 00:03:07,391
ale bywają też bardzo złożone.

65
00:03:07,904 --> 00:03:09,330
Masz pomysł, co może być 

66
00:03:09,430 --> 00:03:10,975
takim elementem w suszarce?

67
00:03:14,217 --> 00:03:17,120
Już? No, to lecimy po kolei.

68
00:03:17,888 --> 00:03:20,821
Silniczek z wiatraczkiem to oczywiście efektor

69
00:03:20,921 --> 00:03:22,751
bo generuje powiew powietrza.

70
00:03:23,008 --> 00:03:25,312
Nie bada otoczenia. Po prostu dmucha.

71
00:03:26,080 --> 00:03:28,384
Grzałka? Tak samo - efektor.

72
00:03:28,640 --> 00:03:31,293
Wytwarza ciepło, nie przejmując się niczym

73
00:03:31,393 --> 00:03:32,991
zwłaszcza jego nadmiarem.

74
00:03:34,016 --> 00:03:36,576
Przełącznik to w tym przypadku sensor.

75
00:03:36,832 --> 00:03:39,648
Czeka, aż nasz palec go włączy lub wyłączy.

76
00:03:40,160 --> 00:03:41,463
W niektórych urządzeniach 

77
00:03:41,563 --> 00:03:43,231
przełącznika nie trzeba pstrykać.

78
00:03:43,488 --> 00:03:44,902
Wystarczy go dotknąć. 

79
00:03:45,002 --> 00:03:46,815
To tak zwany czujnik dotyku.

80
00:03:47,328 --> 00:03:49,973
Zwykły przełącznik też jest w pewnym sensie

81
00:03:50,073 --> 00:03:52,480
czujnikiem dotyku. Też go trzeba dotknąć

82
00:03:52,580 --> 00:03:53,866
 tylko mocniej.

83
00:03:55,008 --> 00:03:57,312
Termostat to element sterujący.

84
00:03:57,568 --> 00:03:59,872
Sam w sobie stanowi małe urządzenie.

85
00:04:00,128 --> 00:04:02,647
Jak pamiętasz, składa się z termometru

86
00:04:02,747 --> 00:04:03,865
i przełącznika.

87
00:04:03,968 --> 00:04:06,734
Gdyby go rozdzielić, termometr byłby

88
00:04:06,834 --> 00:04:09,600
sensorem, a przełącznik - efektorem.

89
00:04:10,112 --> 00:04:13,215
Dlaczego? Ponieważ przełącznik uruchamia się

90
00:04:13,315 --> 00:04:15,487
w reakcji na sygnał termometru.

91
00:04:16,000 --> 00:04:18,229
Jeśli temperatura nie jest zbyt wysoka

92
00:04:18,329 --> 00:04:19,838
przełącznik jest włączony.

93
00:04:20,095 --> 00:04:23,423
Jeśli staje się zbyt wysoka, zostaje wyłączony.

94
00:04:27,775 --> 00:04:29,425
Algorytm działania suszarki 

95
00:04:29,525 --> 00:04:31,358
możemy rozrysować w ten sposób:

96
00:04:32,127 --> 00:04:34,347
Człowiek uruchamia ją przełącznikiem

97
00:04:34,447 --> 00:04:36,892
co włącza wiatraczek i termostat.

98
00:04:37,247 --> 00:04:39,530
Termostat sprawdza, czy temperatura 

99
00:04:39,630 --> 00:04:42,366
jest w normie, i jeśli tak, włącza grzałkę.

100
00:04:42,637 --> 00:04:43,815
Suszarka działa 

101
00:04:43,915 --> 00:04:46,206
aż zostanie wyłączona przez człowieka.

102
00:04:46,975 --> 00:04:49,638
W razie niebezpiecznego wzrostu temperatury

103
00:04:49,738 --> 00:04:51,215
termostat wyłącza grzałkę

104
00:04:51,315 --> 00:04:53,549
pozwalając wiatraczkowi nadal działać

105
00:04:53,649 --> 00:04:55,933
ponieważ chłodzi on wnętrze suszarki.

106
00:04:59,007 --> 00:05:00,541
Wszystkie urządzenia stanowią 

107
00:05:00,641 --> 00:05:02,334
mniej lub bardziej złożony system

108
00:05:02,591 --> 00:05:04,971
składający się z sensorów, efektorów 

109
00:05:05,071 --> 00:05:07,139
i elementów sterujących, wspólnie

110
00:05:07,239 --> 00:05:10,014
realizujących określony algorytm działania.

111
00:05:10,783 --> 00:05:12,831
Nie wszystkie mają zasilanie elektryczne.

112
00:05:13,343 --> 00:05:15,473
Na przykład spłuczka do ubikacji 

113
00:05:15,573 --> 00:05:17,256
to dość złożone urządzenie 

114
00:05:17,356 --> 00:05:19,486
napędzane siłą mięśni twojej ręki

115
00:05:19,743 --> 00:05:22,862
ściskającej przycisk lub pociągającej za sznurek.

116
00:05:23,327 --> 00:05:25,832
Są też urządzenia, które wymagają co prawda

117
00:05:25,932 --> 00:05:28,209
energii elektrycznej, ale nie muszą być 

118
00:05:28,309 --> 00:05:29,982
stale podłączone do gniazdka.

119
00:05:30,495 --> 00:05:32,287
Na przykład pilot do telewizora

120
00:05:32,799 --> 00:05:34,335
wkrętarka akumulatorowa

121
00:05:34,591 --> 00:05:37,407
odkurzacz automatyczny, czy twój smartfon.

122
00:05:38,943 --> 00:05:40,488
Najbardziej skomplikowanym 

123
00:05:40,588 --> 00:05:42,782
z wymienionych urządzeń jest smartfon.

124
00:05:43,039 --> 00:05:45,786
Jest on wyposażony w bardzo wiele sensorów

125
00:05:45,886 --> 00:05:47,850
i efektorów oraz wszechstronny 

126
00:05:47,950 --> 00:05:49,182
element sterujący - 

127
00:05:49,282 --> 00:05:51,230
- programowalny mikroprocesor.

128
00:05:51,999 --> 00:05:54,283
Ma czujnik światła, dzięki któremu wie

129
00:05:54,383 --> 00:05:56,606
kiedy przyciemnić lub rozjaśnić ekran.

130
00:05:57,119 --> 00:05:59,935
Ma też czujnik obrazu, czyli kamerę

131
00:06:00,447 --> 00:06:02,751
czujnik dźwięku, czyli mikrofon

132
00:06:03,007 --> 00:06:05,055
a także czujnik wstrząsów

133
00:06:05,823 --> 00:06:08,127
czujnik magnetyczny, czyli kompas

134
00:06:08,383 --> 00:06:11,186
czujnik elektromagnetyczny, czyli antenę

135
00:06:11,286 --> 00:06:12,734
i wiele wiele innych.

136
00:06:13,503 --> 00:06:15,842
Czy umiesz powiedzieć, do jakiej kategorii

137
00:06:15,942 --> 00:06:18,110
elementów należy wyświetlacz smartfona?

138
00:06:21,695 --> 00:06:23,231
Tak to efektor.

139
00:06:23,487 --> 00:06:26,047
Ale i sensor, bo reaguje na dotyk.

140
00:06:26,815 --> 00:06:28,090
W smartfonie prawie nic 

141
00:06:28,190 --> 00:06:29,630
nie ma pojedynczej funkcji.

142
00:06:29,887 --> 00:06:32,528
Inaczej nie dałoby się zmieścić tylu elementów

143
00:06:32,628 --> 00:06:33,982
 w tak małym urządzeniu.

144
00:06:35,775 --> 00:06:38,236
Pamiętaj, nigdy nie demontuj samodzielnie

145
00:06:38,336 --> 00:06:40,541
urządzeń, by zobaczyć, co jest w środku. 

146
00:06:40,641 --> 00:06:42,009
To niebezpieczne!

147
00:06:42,109 --> 00:06:44,476
Poproś o pomoc osobę dorosłą.

148
00:06:49,343 --> 00:06:51,501
Urządzenia składają się z sensorów

149
00:06:51,601 --> 00:06:53,694
odbierających sygnały z otoczenia

150
00:06:54,463 --> 00:06:56,767
efektorów wykonujących działania

151
00:06:57,023 --> 00:06:58,815
i elementów sterujących.

152
00:06:59,327 --> 00:07:02,263
Poszczególne elementy mogą być elektryczne

153
00:07:02,363 --> 00:07:04,446
elektroniczne lub mechaniczne.

154
00:07:05,471 --> 00:07:08,324
Każde urządzenie realizuje określony cel

155
00:07:08,424 --> 00:07:10,334
działając według algorytmu.

156
00:07:13,407 --> 00:07:15,095
Mam nadzieję, że podoba Ci się

157
00:07:15,195 --> 00:07:16,478
tajemny świat urządzeń.

158
00:07:16,991 --> 00:07:19,807
Jeśli tak, polub ten film tak, jak my go lubimy.

159
00:07:20,319 --> 00:07:22,620
Więcej filmów znajdziesz na naszym kanale

160
00:07:22,720 --> 00:07:25,248
 i na pistacja.tv