fbpx

Z tego filmu dowiesz się:

  • co nazywamy Bliskim Wschodem i gdzie leży ten region,
  • jaki klimat tu dominuje i jakie to ma znaczenie dla żyjących tu ludzi,
  • co jest źródłem bogactwa tego regionu,
  • jakie państwa należą do OPEC – organizacji państw eksportujących ropę naftową,
  • jak arabskie państwa zrzeszone w OPEC wykorzystują pieniądze uzyskane z eksportu ropy do unowocześniania swoich gospodarek i poprawy życia ludności,
  • jakie gałęzie gospodarki rozwijane są na Bliskim Wschodzie,
  • jak dominująca religia w tym regionie przenika wszystkie dziedziny życia,
  • jakie inne religie narodziły się na Bliskim Wschodzie,
  • jakie są najświętsze miejsca wyznawców każdej z tych religii,
  • co jest przyczyną konfliktów w regionie, zarówno międzypaństwowych, jak i w obrębie jednego kraju.

Podstawa programowa

Pobieranie materiałów

Licencja: cc-by-nc-sa.svg

Poniższe materiały są udostępnione na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowej (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/deed.pl). Możesz je wykorzystywać wyłącznie jako całość, bez rozdzielania ich na indywidualne elementy składowe. Zabronione jest wycinanie, pobieranie, modyfikowanie, edytowanie i zmienianie elementów składowych (np. grafik, tekstów, dźwięków, logotypów). Licencja CC BY-NC-SA 4.0 nie obejmuje wykorzystywania elementów składowych w utworach pochodnych. Jeśli chcesz wykorzystać ten materiał w swoim niekomercyjnym projekcie, nie zapomnij wymienić jego autorów: Pi-stacja / Katalyst Education.

Transkrypcja

Kliknij na zdanie, aby przewinąć wideo do tego miejsca.

W głębi Pustyni Arabskiej znajduje się jedna z największych zagadek natury - Al Naslaa. Wysoka na 6 i szeroka na 9 metrów skała wygląda jakby idealnie rozcięto ją na dwie części. Jedną ze ścian pokrywają pradawne rysunki przedstawiające zwierzęta, sceny polowań i postacie ludzkie. A to nie jedyna ciekawostka regionu. Po więcej zapraszamy do filmu. Na styku trzech kontynentów: Azji, Afryki i Europy, rozciąga się region który od wieków fascynuje świat. Bliski Wschód, bo o nim mowa, położony jest głównie na Półwyspie Arabskim między wschodnim wybrzeżem Morza Śródziemnego a górami Zagros. Gdy spojrzeć na Bliski Wschód z wysoka na przykład w Google Earth, widać że dominującym krajobrazem są tu pustynie i półpustynie. To dlatego, że duża część regionu znajduje się pod wpływem klimatu zwrotnikowego suchego lub zwrotnikowego skrajnie suchego co doskonale obrazuje załączony klimatogram. Latem temperatury często przekraczają 35 stopni Celsjusza a opady należą do najniższych na świecie. Do tego, mimo ogromnej powierzchni regionu płyną tu tylko dwie duże rzeki: Tygrys i Eufrat. Na Półwyspie Arabskim w ogóle brak stałych cieków wodnych, dlatego ogromne znaczenie dla żyjących tu ludzi mają wody podziemne. Ich zasoby jednak powoli się wyczerpują. To wyzwanie dla państw regionu. Mogą mu jednak sprostać dzięki środkom uzyskiwanym ze sprzedaży tak zwanego "czarnego złota", jakie zalega głęboko pod piaskami pustyni. Chodzi o największe na świecie złoża ropy naftowej. Szacuje się, że w regionie Zatoki Perskiej zarówno na lądzie jak i pod jej dnem morskim znajduje się około 2/3 globalnych zasobów tego surowca. Największe złoża posiada Arabia Saudyjska ale duże są też w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Iranie, Iraku Kuwejcie, Bahrajnie, Katarze i Omanie. Dziś na obszarze Bliskiego Wschodu znajdziesz 15 niepodległych państw. Leżą tu też tereny Autonomii Palestyńskiej. Zatrzymaj film i przyjrzyj się mapie na której je wszystkie pokazujemy. Ze względu na ogromne znaczenie gospodarcze ropy i gazu państwa, które kontrolują ich wydobycie i eksport, czyli sprzedaż za granicę mają duży wpływ na cały świat. Największym eksporterem ropy naftowej jest Arabia Saudyjska. Stąd pochodzi około 1/6 światowego wydobycia. Najwięksi eksporterzy ropy naftowej już w latach 60. ubiegłego wieku utworzyli Organizację Państw Eksportujących Ropę Naftową, o angielskim skrócie OPEC by dzięki niej ustalać ceny surowca i poziom wydobycia. Dzięki takim działaniom członkowie OPEC czerpią gigantyczne zyski z handlu ropą. Dochody te pozwalają krajom członkowskim na niezwykle szybki rozwój. Choć dziś gospodarki krajów Bliskiego Wschodu, będących częścią OPEC w dużej części oparte są na ropie przygotowują się one na przyszłość, gdy złoża tego nieodnawialnego surowca się wyczerpią. Co robią? Inwestują w najnowsze technologie pozwalające odsalać morską wodę i wytwarzać tanią energię ze słońca. W suchym klimacie słodka woda jest bardzo cenna. Nad Zatoką Perską litr wody pitnej potrafi kosztować więcej niż litr benzyny. Na pustynnych nieużytkach stawia się elektrownie słoneczne, które na przykład w Katarze mają już wkrótce zaspokoić 1/10 potrzeb energetycznych kraju. W Arabii Saudyjskiej zaprojektowano całe miasto zasilane wyłącznie energią odnawialną. Z własną instalacją słoneczną produkującą zielony wodór. Państwa regionu stawiają też na turystykę i bankowość. Przykładem są Zjednoczone Emiraty Arabskie. W ich największym mieście, Dubaju, powstaje wiele niezwykłych i bardzo kosztownych projektów, jak sztuczne wyspy, które mają przypominać liść palmy lub kontynenty. Na tych wyspach budowane są luksusowe hotele i dzielnice biznesowe. W regionie zakłada się też sztuczne rafy koralowe na dnie morza, co przyciąga turystów, podobnie jak spektakularne wieżowce, w tym najwyższy na świecie liczący aż 828 metrów Burj Khalifa. Zdecydowaną większość ludności Bliskiego Wschodu stanowią Arabowie. Region ten jest zamieszkany również przez inne duże grupy etniczne, takie jak Kurdowie czy Persowie, co czyni go obszarem o wyjątkowej różnorodności kulturowej i językowej. Z religii dominuje tu islam. Wyznaje go około 95% mieszkańców regionu. Wyznawcy tej religii - muzułmanie - kierują się zasadami zawartymi w Koranie - świętej księdze, która stanowi podstawę ich wiary, prawa i codziennego życia. W większości państw Bliskiego Wschodu islam jest religią państwową, co oznacza że ma wpływ na system prawny, edukację a nawet konkretne decyzje gospodarcze i polityczne. W krajach tych władzę sprawują przywódcy duchowi. W ten sposób religia kształtuje tożsamość narodową i społeczną mieszkańców regionu oraz odgrywa istotną rolę w funkcjonowaniu państw. Islam reguluje w zasadzie każdy aspekt życia. Muzułmanów obowiązuje między innymi: zakaz spożywania wieprzowiny i alkoholu modlitwa pięć razy dziennie z twarzą zwróconą w kierunku Mekki - najświętszego miasta islamu; odbycie przynajmniej raz w życiu pielgrzymki do tego miasta oraz zachowywanie postu w miesiącu Ramadan. Relacje rodzinne opierają się na hierarchii. Głową rodziny jest mąż a żona i dzieci są mu podporządkowane. Warto jednak pamiętać, że w tym regionie narodziły się także dwie inne wielkie religie monoteistyczne głoszące wiarę w jednego Boga. Najstarsza z nich to judaizm. Jej wyznawcy - żydzi wierzą w jednego Boga - Jahwe modlą się w świątyniach zwanych synagogami a ich świętą księgą jest Tora, czyli zbiór praw obrzędów i nauk najważniejszy dla każdego wyznawcy judaizmu. Drugą jest chrześcijaństwo. Największa pod względem liczby wyznawców religia, oparta na naukach Jezusa Chrystusa który według wyznawców jest Synem Bożym i zbawicielem ludzkości. Świętą księgą chrześcijan jest Biblia złożona ze Starego i Nowego Testamentu. Co ciekawe, częścią Starego Testamentu jest tak zwany Pięcioksiąg Mojżesza czyli... żydowska Tora. Jako że Bliski Wschód uznawany jest za kolebkę trzech wielkich religii monoteistycznych region obfituje w miejsca uznawane przez ich wyznawców za święte. Dla wyznawcow islamu święte są Mekka i Medyna - miasta związane z prorokiem i założycielem tej religii - Mahometem. Dla Żydów wielkie znaczenie ma Hebron jedno z czterech świętych miast judaizmu gdzie znajduje się Grota Patriarchów. Miejscem kultu jest również Góra Synaj położona na półwyspie o tej samej nazwie. Według tradycji, to tam Bóg przekazał Mojżeszowi tablice z dziesięciorgiem przykazań. Nie można nie wspomnieć o Betlejem i Nazarecie - miastach związanych z narodzinami i życiem Jezusa. To cele pielgrzymek chrześcijan. Trzy wielkie religie łączy Jerozolima. Nad miastem góruje Wzgórze Świątynne trzecie najważniejsze miejsce islamu. Znajduje się tu słynna Kopuła na Skale i meczet Al-Aksa. Żydzi roszczą sobie prawa do wzgórza twierdząc, że to tam stała niegdyś Świątynia Jerozolimska - najświętsze miejsce judaizmu, zburzona przez Rzymian. Dziś pozostała po niej tylko Ściana Płaczu przy której Żydzi się modlą. Religijne niesnaski co jakiś czas doprowadzają do ograniczenia możliwości wstępu na wzgórze wszystkim poza muzułmanami. Chrześcijanie tłumnie odwiedzają Bazylikę Grobu Pańskiego - miejsce gdzie według tradycji Jezus zmarł i został pochowany, i przemierzają 12 stacji Drogi Krzyżowej rozrzuconych po tutejszym Starym Mieście. Jak widzisz, religia na Bliskim Wschodzie pełni ogromnie ważną rolę w życiu mieszkańców. Przenika całe ich życie i często jest przyczyną konfliktów które zwracają przeciwko sobie całe narody. Na planszy przedstawiamy Ci porównanie trzech wielkich religii, które narodziły się właśnie na Bliskim Wschodzie. Zatrzymaj film i przyjrzyj się tej tabeli. Możesz ją sobie również pobrać z pliku dostępnego pod filmem. Czas na Ciebie: jeśli uważnie oglądasz bez trudu wybierzesz z podanej listy te państwa, które leżą na Bliskim Wschodzie. To Arabia Saudyjska, Iran, Jordania, Oman Katar i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Masz tak, jak ja? Świetnie! Bliski Wschód leży na styku trzech kontynentów Azji, Afryki i Europy. Ok. 95% ludności tego regionu to muzułmanie. Islam w ogromnym stopniu wpływa na codzienne życie, a także gospodarkę i politykę państw, w których wyznaje go większość ludności. Bliski Wschód jest także kolebką dwóch innych wielkich religii monoteistycznych chrześcijaństwa i judaizmu. Region jest najważniejszym centrum wydobycia ropy naftowej na świecie. Bliski Wschód zyskuje dzięki ropie a ty zyskuj z pi-stacją. Wiedzę.

Lista wszystkich autorów

Scenariusz: Marta Grochowska-Piróg

Lektor: Weronika Brzezińska

Konsultacja: Małgorzata Załoga

Grafika podsumowania: Magdalena Caliva

Materiały: Magdalena Caliva, Jakub Buras, Marta Grochowska-Piróg

Kontrola jakości: Małgorzata Załoga

Montaż: Magdalena Caliva

Opracowanie dźwięku: Aleksander Margasiński

Produkcja:

Katalyst Education

Lista materiałów wykorzystanych w filmie:

Disdero (Licencja CC BY-SA 4.0)
Asad Ansari (Licencja Pexels)
wirestock (Licencja Freepik)
freepik (Licencja Freepik)
Getty Images (Licencja Freepik)
Zscout370 (Domena publiczna)
Daniel_R (Licencja Freepik)
BlackBoxGuild (Licencja Freepik)
Levi Clancy (Licencja CC BY-SA 4.0)
Phokion (Licencja CC BY-SA 4.0)
Darwinek (Licencja CC BY-SA 3.0)
Cezary Piwowarski (Licencja CC BY-SA 4.0)
Different (Domena publiczna)
The Yuri Arcurs Collection (Licencja Freepik)
Zscout370 (Domena publiczna)
צילום:ד"ר אבישי טייכר (Licencja CC BY 2.5)
Merlin (Licencja CC BY-SA 3.0)
Zappaz, Bryan Derksen (Licencja CC BY-SA 3.0)
LuciusCommons (Domena publiczna)
Boris23 (Domena publiczna)
Robert Drózd (Licencja CC BY-SA 3.0)
Richard Mortel (Licencja CC BY 2.0)
Bluemangoa2z (Domena publiczna)
UDjampa, Djampa (Licencja CC BY-SA 4.0)
Oren Rozen (Licencja CC BY-SA 4.0)
Tamerlan (Domena publiczna)
Lux Moundi (Licencja CC BY-SA 2.0)
Andrew Shiva (Licencja CC BY-SA 4.0)
Andrew Shiva (Licencja CC BY-SA 4.0)
David Roberts (Domena publiczna)
Wayne McLean / jgritz (Licencja CC BY 2.0)
Jorge Láscar (Licencja CC BY 2.0)
Natural Earth (Domena publiczna)
Google Earth Studio (Licencja Google Earth)
TownDown (Licencja CC BY-SA 3.0)
BlackBoxGuild (Licencja Freepik)
Getty Images (Licencja Freepik)
Bourgeois (Domena publiczna)
BlackBoxGuild (Licencja Freepik)
Getty Images (Licencja Freepik)
BlackBoxGuild (Licencja Freepik)
BlackBoxGuild (Licencja Freepik)
Wavebreak Media (Licencja Freepik)
yoydesign (Licencja Freepik)
Octal (Licencja CC BY 2.0)
VolhaY (Licencja Freepik)
juicy_fish (Licencja Freepik)
plutusart (Licencja Freepik)
Steve Evans (Licencja CC BY-SA 2.0)
Giraffe Stock Studio (Licencja Freepik)
BlackBoxGuild (Licencja Freepik)
freepik (Licencja Freepik)
Staff Sgt. Adelita Mead (Domena publiczna)
Freepik (Licencja Freepik)
Freepik (Licencja Freepik)
Google Fonts (Licencja CC BY 4.0)
A Frame In Motion (Licencja Freepik)
Getty Images (Licencja Freepik)
גמלאי עיריית טבריה (Licencja CC BY 2.5)
Иерей Максим Массалитин (Licencja CC BY-SA 2.0)
BlackBoxGuild (Licencja Freepik)
BlackBoxGuild (Licencja Freepik)
Daphna Tal (Licencja CC BY-SA 2.0)
Rembrandt (Domena publiczna)
Berthold Werner (Licencja CC BY-SA 3.0)
BlackBoxGuild (Licencja Freepik)
BlackBoxGuild (Licencja Freepik)
Rick Ray (Licencja Freepik)
The Yuri Arcus Collection (Licencja Freepik)
Getty Images (Licencja Freepik)
BlackBoxGuild (Licencja Freepik)
olegmelnik (Licencja Freepik)
Freepik (Licencja Flaticon)
ReeveJ (Licencja CC BY-SA 3.0)
andriyberdiy01 (Licencja Freepik)
Getty Images (Licencja Freepik)
Freepik (Licencja Flaticon)
VectorFusionArt (Licencja Freepik)
BlackBoxGuild (Licencja Freepik)
Whale Media Licensing (Licencja Freepik)