Jaki może być park? Na przykład rozrywki gdzie pokręcisz się na diabelskim młynie albo przejedziesz rollercoasterem. Przedsiębiorca może mieć park maszynowy czyli zbiór maszyn i urządzeń służących mu do produkcji a my wszyscy możemy cieszyć się przyrodą w parkach narodowych. I o nich właśnie będzie ten film. Czy wiesz że blisko 1/3 powierzchni naszego kraju jest objęta jakąś formą ochrony przyrody? W Polsce sposoby tej ochrony są zapisane w ustawie. W niej wymienionych jest 10 podstawowych form ochrony przyrody. Wszystkie pokazujemy na planszy. Są wśród nich takie jak obszary chronionego krajobrazu stanowiska dokumentacyjne użytki ekologiczne czy zespoły przyrodniczo-krajobrazowe które pozwalają na stosunkowo nieskrępowaną działalność człowieka, pod warunkiem że będzie ona uwzględniać postulaty przyrodników i historyków. Nieco bardziej restrykcyjne zasady panują w parkach krajobrazowych. Na tych obszarach chroni się przyrodę ale też wartości historyczne i kulturowe. Przykładem może być Park Krajobrazowy Orlich Gniazd, gdzie oprócz jurajskiego krajobrazu chronione są też ruiny średniowiecznych zamków. Z kolei w rezerwatach działalność człowieka dopuszcza się tylko w celu odbudowy lub zachowania istniejącej tam przyrody. Mogą one też służyć celom naukowym i edukacyjnym. Pojedynczy rezerwat jest nieduży obszarowo ale w sumie mamy ich w kraju blisko 1500. Zwykle tworzy się je dla ochrony jednego występującego tu elementu środowiska na przykład unikalnej populacji grzyba albo zagrożonego gatunku ptaka. Inaczej jest z ochroną gatunkową. Tu obszarem ochrony jest w zasadzie cały kraj. Wszystkie miejsca, gdzie występują osobniki konkretnego gatunku roślin zwierząt lub grzybów. Nie wolno na nie polować, płoszyć, niszczyć ich siedlisk, ani pozyskiwać do celów handlowych. Na drugim biegunie mamy pomniki przyrody. W ich przypadku najczęściej chodzi o ochronę pojedynczego obiektu: starego drzewa ciekawej jaskini, wodospadu. Gdy Polska wstąpiła do Unii Europejskiej zyskaliśmy nową formę ochrony przyrody: Sieć Natura 2000. Na tych terenach chcemy zachować siedliska przyrodnicze i gatunki, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Więcej o formach ochrony przyrody mówimy w innych naszych filmach. Możesz też skorzystać z oficjalnych źródeł, takich jak centralny rejestr form ochrony przyrody. Tam znajdziesz nie tylko ich położenie na mapie ale też szczegółowy opis. Zainteresuj się przede wszystkim tymi w Twojej okolicy. Warto. Czas zająć się parkami narodowymi. Każdy obejmuje duży obszar nie mniej niż 1000 hektarów. Każdy ma też swoje unikalne cechy i piękno, które warto poznać i docenić. Na terenie parku ochronie podlega cała przyroda oraz krajobraz. W Polsce mamy 23 parki narodowe. Poznajmy je po kolei. Spójrz na mapę. Są na niej wszystkie parki narodowe. Od którego by zacząć? Spójrz na północ, na pas pobrzeży. Najbardziej na północ wysunięty jest Słowiński Park Narodowy. Słynie z najwyższych w kraju, ruchomych wydm i licznych gatunków ptaków. Jeden z nich, mewa srebrzysta jest też w logo parku. Idąc wzdłuż wybrzeża na zachód znajdziesz Woliński Park Narodowy leżący na wyspie... Wolin, o, tu. Chroni on dzikie krajobrazy polodowcowe klify, wydmy, jeziora i bagna oraz bogate gatunkowo lasy. W logo parku widzisz chronionego bielika. Bardziej na południe, już w pasie pojezierzy leży Drawieński Park Narodowy. Jego powierzchnię porastają głównie lasy bukowo-dębowe - ostoja wilków, wydr i licznych ptaków drapieżnych. Na północny wschód od niego leży Park Narodowy Bory Tucholskie. Ustanowiono go dla ochrony tutejszych borów z ich przebogatą kolekcją mchów i licznymi gatunkami zagrożonych ptaków. Podążając dalej na wschód, nieopodal granicy z Rosją i Litwą, na terenach Pojezierza Suwalskiego i Puszczy Augustowskiej trafisz na Wigierski Park Narodowy. O, tu. W jego godle widzisz bobra który podlega tu szczególnej ochronie. Kierując się na południe, w stronę Nizin Środkowopolskich, napotkasz największy park narodowy w Polsce - Biebrzański leżący w dolinie rzeki Biebrzy. Tutejsze bagna i torfowiska porastają rzadkie gatunki storczyków. To raj dla ptaków. Jeden z nich, batalion jest symbolem parku. Nieco na południe, też w dolinie rzeki utworzono Narwiański Park Narodowy. Chroni unikalną, wielokorytową dolinę Narwi nazywaną często polską Amazonką z siecią rozlewisk i wodnych labiryntów będącą rajem dla ptaków wodno-błotnych. Bardziej na południowy wschód, na granicy Polski i Białorusi leży Puszcza Białowieska której częścią jest Białowieski Park Narodowy. Jeden z dwóch najstarszych w Polsce. To jeden z ostatnich naturalnych lasów na naszym kontynencie. Ostoja największej w Europie populacji żubra na wolności. Przenieśmy się teraz na Nizinę Mazowiecką. Tuż obok naszej stolicy rozciąga się Kampinoski Park Narodowy. To rozległy obszar lasów, wydm śródlądowych i bagien, położony tuż przy granicy Warszawy. Jest domem dla łosi, rysi, bobrów i wielu rzadkich gatunków ptaków. Jeszcze dalej na zachód we wspomnianym wcześniej pasie pojezierzy znajdziesz Wielkopolski Park Narodowy. Chroni malowniczy krajobraz polodowcowy z jeziorami, pagórkami i lasami. To ostoja licznych gatunków ptaków, ssaków a także zagrożonych gadów i owadów. Uff, dotarliśmy na zachodnią granicę. Tu znajdziesz najmłodszy jak dotąd, utworzony w 2001 roku Park Narodowy Ujście Warty. Chroni on rozlewiska u ujścia Warty do Odry. Dom setek gatunków ptaków wodnych i błotnych takich jak znajdująca się w godle parku gęś tundrowa. A po orzeszku wrócimy na wschód by odnaleźć kolejne parki narodowe. Na Lubelszczyźnie, w zachodniej części Polesia leży Poleski Park Narodowy z rozległymi torfowiskami i roślinnością typową dla tundry - formacji spotykanej o wiele bardziej na północ od Polski. Bardziej na południe leży najbardziej zalesiony park narodowy w Polsce - Roztoczański. Obejmuje najcenniejsze przyrodniczo obszary Roztocza. Na zachód od niego trafisz na Świętokrzyski Park Narodowy obejmujący centralną część Gór Świętokrzyskich z ich charakterystycznymi gołoborzami czyli rozległymi polami luźnych kamieni i głazów powstałymi pod koniec ostatniego zlodowacenia. Ostatnim parkiem Wyżyn Polskich jest najmniejszy polski park narodowy - Ojcowski. O tutejszych fantastycznych jaskiniach krasowych szczegółowo opowiadamy w innym naszym filmie. Jeśli spojrzysz na mapę, zobaczysz że zostało nam do przemierzenia już tylko samo południe naszego kraju. Na tym obszarze leży jednak aż 8 z 23 parków narodowych. Idąc od zachodu, w Sudetach znajdziesz Karkonoski Park Narodowy z pięknymi krajobrazami, wodospadami i unikalną roślinnością oraz Park Narodowy Gór Stołowych. Jedyny z tak charakterystycznymi płaskimi wierzchołkami gór. Oba położone tuż przy granicy z Czechami. Z kolei na granicy polsko-słowackiej w Karpatach leży Babiogórski Park Narodowy z zachowanym piętrowym układem roślinności górskiej, a także Tatrzański Park Narodowy, z najwyższymi polskimi szczytami. Dom kozic, świstaków i niedźwiedzi brunatnych. W tym regionie leży także Gorczański Park Narodowy, obejmujący najwyższe szczyty Gorców i charakterystyczne polany zwane halami, na których od wieków wypasano owce. Jest tu też najstarszy w Polsce Pieniński Park Narodowy, obejmujący najpiękniejsze fragmenty Pienin wraz z przełomem Dunajca, którym flisacy co roku spływają tratwami kontynuując tradycję sprzed wieków. Idąc na wschód znajdziesz Magurski Park Narodowy, ostoję rysiów, żbików i licznych ptaków drapieżnych, w tym orłów przednich. I wreszcie największy wśród górskich parków Bieszczadzki Park Narodowy będący jednocześnie częścią wspomnianej na początku filmu sieci Natura 2000. Rezydują tu niedźwiedzie brunatne, wilki i rzadkie ptaki drapieżne. Hoduje się tu też konie huculskie które poprzez wypas utrzymują bieszczadzkie połoniny - naturalne łąki górskie. Poznaliśmy położenie wszystkich 23 polskich parków narodowych. Teraz kolej na Ciebie. Wymień parki narodowe pasa pobrzeży. Mówisz: Woliński Park Narodowy i Słowiński Park Narodowy? Super! To może coś trudniejszego? Wymień te których nazwy związane są z polskimi rzekami. Narwiański, Ujście Warty Biebrzański i Drawieński. Czy to twoje odpowiedzi? Gratulujemy! W Polsce mamy 23 parki narodowe. Ich listę i położenie widzisz na planszy. Zajrzyj też do ćwiczeń pod filmem. Z nimi lepiej utrwalisz zdobytą wiedzę. Parki narodowe chronią polską przyrodę ograniczając działalność człowieka, ale pistacja to zasób wiedzy, z którego możesz czerpać bez ograniczeń. Zachęcamy.