Czy wiesz, że są zwierzęta, jak ryjówka malutka które muszą jeść praktycznie non-stop? Jeśli przerwa w pożywianiu się trwa dłużej niż 4 godziny, zwierzątko ginie a zjada dziennie więcej niż samo waży. Człowiek nie jest ryjówką ale też powinien regularnie jeść. W tej lekcji pożywieniem będzie wiedza. Opowiemy ci, jak odżywiają się różne organizmy. Zanim wejdziemy w szczegóły najpierw parę kwestii porządkowych. Gdy mówimy "organizmy", to jakie właściwie stworzenia przychodzą Ci do głowy? Ptaki? Zwierzęta? Robaki? A kto pomyślał o roślinach, grzybach, bakteriach czy innych, małych żyjątkach? Te stworzenia bardzo się między sobą różnią i jak się zapewne domyślasz równie różnorodne są ich sposoby na jedzenie. Żeby to uporządkować należałoby przyjąć jakiś klucz. Takich kluczy jest mnóstwo, ale weźmy najbardziej podstawowy: czy organizm sam sobie tworzy pokarm, czy też musi go zdobywać kosztem innych? Jeśli organizm umie sam sobie zrobić jedzonko z czegoś, co nie jest, ani nigdy nie było żywe to znaczy, że jest samożywny. Inaczej mówiąc należy do stworzeń które nazywamy autotrofami. Wszystkie istoty żywe, które pokarm muszą zdobywać cudzym kosztem nazywamy cudzożywnymi, albo heterotrofami. Jeśli ci podpowiem, że samożywne są wszystkie rośliny, to jak myślisz czego taka stokrotka czy sosna potrzebują żeby móc zdrowo rosnąć i się rozwijać? Mówisz, że wody, a pewnie wiesz że trzeba podlewać kwiatki na parapecie żeby nie uschły? Masz rację. A dlaczego kwiatki stoją na parapecie? Bo tam w mieszkaniu jest najwięcej światła. Brawo! Ono też jest roślinom potrzebne do robienia jedzonka. Mamy już prawie komplet składników. Potrzebny jest jeszcze jeden istotny element. Niewidoczny składnik powietrza. Gaz zwany ditlenkiem węgla. Okej, ale przecież woda, słońce i powietrze są wszędzie dookoła, jednak ani Ty ani twój pies, czy rybka w akwarium nie umieją się tym najeść. Co takiego ma roślina że potrafi to przerobić na jedzenie? Pomyśl chwilę. Jakiego koloru są w zasadzie wszystkie rośliny? Są zielone, powiesz. No właśnie. Produkcję pokarmu z prostych składników umożliwia substancja nadająca roślinom zieloną barwę, zwana chlorofilem. Produkcja to inaczej synteza, a światło to po grecku "fotos", dlatego naukowcy nazwali ten proces fotosyntezą. Jestem pewna, że ta nazwa nie jest Ci obca. Teraz już wiesz, co się za nią kryje. Poznaliśmy w ten sposób tajemnice samożywności. Schrup orzeszka - produkt samożywnej pistacji a za chwilę opowiem Ci o tym, jak zdobywają pokarm stworzenia, które samożywne nie są. Teraz popatrz na wilka albo na jastrzębia. Żeby się najeść, muszą coś upolować. Organizmy, które polują na inne i zabijają je w celu zdobycia pokarmu nazywamy drapieżnikami. Są oczywiście do tego celu odpowiednio wyposażone. Te ich przystosowania do polowania mogą być bardzo różne, tak bardzo, jak różni się wilk od jastrzębia, pająka, czy pierwotniaka. Nie będziemy wchodzić w szczegóły ale drapieżniki mają udogodnienia w ciele by sprytnie i skutecznie zabijać a co za tym idzie, móc się najeść. Są i takie organizmy jak my. Jemy mięso, ale i rośliny. Wśród zwierząt możemy sobie podać łapę lub kopytko z dzikiem albo szczurem. Nazywamy się wszystkożercami. Ale, ale, są przecież i takie organizmy które żywią się wyłącznie roślinami. Zatwardziałymi chrupaczami zieleniny są choćby: krowa, owca, królik niektóre ryby i robaki. Wszystkie stworzenia, które gardzą mięsem zaliczamy do...? roślinożerców. Brawo! Zastanawiasz się może, czym żywią się bakterie i inne małe żyjątka? Otóż w tym przebogatym towarzystwie są takie które zaliczają się do jednej z trzech już omawianych grup, ale i takie które żywią się jeszcze inaczej należą do pasożytów. Pasożyt nie poluje na ofiarę ale żyje jej kosztem, niejednokrotnie zresztą doprowadzając do śmierci swojego gospodarza. Potrafisz wymienić jakieś pasożyty? Owsik, tasiemiec, kleszcz, wesz, pijawka,... Można by wymieniać jeszcze długo Ale czy wiesz, że do pasożytów zaliczamy też chorobotwórcze bakterie, jak te, które przyprawiają Cię o ból gardła, czy biegunkę? Jeśli się chwilę zastanowisz, to zauważysz że niektóre z nich działają w środku organizmu. Nazywamy je pasożytami wewnętrznymi. Inne bytują na ciele albo we włosach czy w sierści - to pasożyty zewnętrzne. Czy wyczerpaliśmy już wszystkie opcje odżywiania się? Nie. Pomyśl, organizmy nie zawsze muszą zjadać się wzajemnie w całości lub w części. Są i takie, które wzajemnie się w zdobywaniu pokarmu wspierają. Taka relacja to symbioza. Jest bardzo popularna między drzewami i grzybami. Korzenie drzewa zaopatrują oplatające je grzyby w wodę, a grzyby dzielą się z drzewem swoim jedzeniem. No właśnie, grzyby. Te ciekawe organizmy wykorzystują można powiedzieć, różne opcje żywieniowe. Mogą być pasożytami, żyć w symbiozie z drzewami albo z glonami, jak porosty ale największa część odżywia się martwą materią organiczną czyli szczątkami roślin i zwierząt. Dzięki nim związki i substancje chemiczne wracają do środowiska, gdzie mogą być ponownie wykorzystane. Grzyby takie, obok bakterii nazywamy reducentami. Pełnią one bardzo ważną rolę w samooczyszczaniu się przyrody i to chyba fajny akcent na koniec tej opowieści. Zadanie dla Ciebie. Przyporządkuj organizmy do sposobu, w jaki się odżywiają. Masz tak, jak ja? Brawo! Ze względu na sposób odżywiania się organizmy dzielimy na samożywne czyli autotrofy i cudzożywne, czyli heterotrofy. Samożywne są rośliny, bo produkują pokarm w procesie fotosyntezy, z wody, energii słonecznej i ditlenku węgla. Cudzożywne są wszystkie pozostałe organizmy na Ziemi: drapieżniki, roślinożercy wszystkożercy, pasożyty i organizmy symbiotyczne oraz reducenci. Na dzisiaj to już wszystko. Obejrzyj pozostałe filmy z tej playlisty a po więcej materiałów zajrzyj na naszą stronę pistacja.tv